Andrzej Gałła – role, biografia, życie

Andrzej Gałła to jeden z tych aktorów, których twarz rozpoznaje się natychmiast, choć nazwisko nie zawsze przychodzi do głowy od razu. Urodzony 17 lutego 1952 roku we Wrocławiu, przez ponad cztery dekady buduje swoją pozycję na scenach teatralnych i przed kamerą. Masowej publiczności znany jest przede wszystkim z roli prezesa Andrzeja Kozłowskiego w serialu komediowym Świat według Kiepskich – ale to tylko wierzchołek góry lodowej kariery, która zaczęła się jeszcze w latach 70. Na swoim koncie ma ponad sto ról teatralnych i filmowych oraz kilkanaście realizacji reżyserskich. To aktor, który Wrocław nosi w sobie od zawsze.

Początki – Wrocław i Kalambur

Andrzej Gałła urodził się 17 lutego 1952 roku we Wrocławiu. W wieku 24 lat zadebiutował na scenie teatralnej, a od 1979 roku zaczął na stałe grać w teatrach. Pierwszym ważnym miejscem był legendarny wrocławski ośrodek – w popularnym „Kalamburze” występował w latach 1979–81.

W 1981 roku ukończył Studium Aktorskie przy Teatrze Kalambur we Wrocławiu. To była szkoła życia – Kalambur w tamtym czasie był miejscem wyjątkowym, łączącym teatr otwarty, eksperyment i zaangażowanie społeczne. Dla młodego aktora z Wrocławia lepszego startu trudno sobie wyobrazić.

Wędrówka po polskich scenach

Po ukończeniu studium Andrzej Gałła nie zatrzymał się we Wrocławiu. Przez kolejne lata przewinął się przez kilka ważnych teatrów w Polsce, zdobywając doświadczenie w różnych środowiskach artystycznych.

Występował w Teatrze „Kalambur” we Wrocławiu (1979–81), Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim (1981–82), Teatrze Lubuskim w Zielonej Górze (1982–83). Następnie trafił do Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu (1984–86), Teatru Współczesnego we Wrocławiu (1986–91, 1994) oraz Teatru Muzycznego „Capitol” we Wrocławiu (1991, 2000–2019) i Teatru Dramatycznego w Wałbrzychu (1993–98).

Ta wędrówka po scenach całej Polski to nie przypadek – to świadome budowanie warsztatu. Każdy teatr, każde miasto, każdy reżyser wnosił coś nowego. Gałła chłonął to wszystko, by z czasem stać się aktorem wszechstronnym, równie sprawnym w komedii, jak i w poważniejszym repertuarze.

Andrzej Gałła pracował w co najmniej ośmiu różnych teatrach w Polsce, a jego reżyserskie realizacje sięgały aż do Kowna na Litwie i czeskiego Cieszyna.

Reżyser z licencją – drugi wymiar kariery

W 1997 roku zdał państwowy egzamin reżyserski, otrzymując licencję zawodowego reżysera teatralnego. To był krok, który otworzył przed nim zupełnie nowe możliwości – odtąd mógł nie tylko grać, ale też kształtować spektakle od strony koncepcji i całości.

Reżyserował m.in. w Teatrze Muzycznym we Wrocławiu (1991, 2001), Teatrze „Kalambur” (1992), Teatrze Dramatycznym w Wałbrzychu (1993–96, 1999), Teatrze Lalek w Wałbrzychu (1996–97, 2000), Teatrze Muzycznym w Kownie na Litwie (1997) oraz na Scenie Polskiej w Czeskim Cieszynie (1998).

W latach 90. poświęcił się bardziej reżyserowaniu sztuk teatralnych. Wśród realizacji reżyserskich znalazły się m.in. spektakl Kiedy kota nie ma według Johna Mortimera i Briana Cooke’a w Teatrze Muzycznym w Lublinie (2012), gdzie sam wcielił się jednocześnie w rolę Humphreya Pomfreya, oraz Pewien mały dzień – spektakl, który sam wyreżyserował i w którym zagrał główną postać.

Capitol – wrocławska baza przez dwie dekady

Szczególne miejsce w karierze Andrzeja Gałły zajmuje Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu. W 1989 roku zaproszony został do współpracy z wrocławskim Teatrem Muzycznym. Związek z tą sceną trwał przez wiele lat – Teatr Muzyczny „Capitol” we Wrocławiu gościł go w latach 1991 oraz 2000–2019.

W Capitolu stworzył szereg wyrazistych ról. Grał m.in. Froscha w Zemście nietoperza Johanna Straussa II, Berlioza w spektaklu Nine, a także postaci z repertuaru klasycznego i musicalowego. Teatr muzyczny wymagał od niego nie tylko aktorstwa, ale i pełnej sprawności scenicznej – i Gałła sprostał tym wymaganiom przez niemal trzy dekady.

Teatr Polski we Wrocławiu – nowy rozdział

Od roku 2019 Andrzej Gałła jest aktorem Teatru Polskiego we Wrocławiu. To kolejny ważny etap – jedna z najbardziej prestiżowych scen dramatycznych w Polsce. W repertuarze Teatru Polskiego pojawia się w różnorodnych spektaklach, m.in. jako Cześnik Raptusiewicz w Zemście Aleksandra Fredry w reżyserii E. Kalisza w Teatrze Małym we Wrocławiu (2007), a w późniejszym czasie w kolejnych realizacjach wrocławskiej sceny.

W 2021 roku pojawił się w spektaklu Śluby panieńskie work in progress w reżyserii M. Wiktor, wcielając się w postać Radosta – co pokazuje, że klasyczny repertuar Fredry towarzyszy mu przez całą karierę. W 2019 roku zagrał Pana Gdańskiego w spektaklu Ożenić się nie mogę Aleksandra Fredry w reżyserii G. Kempinsky’ego.

Andrzej Gałła – filmy, seriale i programy

W filmie zadebiutował epizodem w Barytonie w 1984 roku. Od tamtej pory zagrał w kilkudziesięciu filmach. Przez następne lata częściej grywał w filmach, takich jak Bez wstydu, Królowa chmur, 80 milionów, oraz serialach, m.in. Rajskie klimaty, Oficer, Bulionerzy.

Do najważniejszych produkcji filmowych i telewizyjnych, w których wystąpił Andrzej Gałła, należą:

• Świat według Kiepskich (od 2000) – rola prezesa Andrzeja Kozłowskiego oraz kilka innych epizodycznych postaci
• 80 milionów – film fabularny
• Bez wstydu – film fabularny
• Królowa chmur – film fabularny
• Hotel 52 – serial telewizyjny
• Warto kochać – serial, w którym wcielił się w rolę Burmistrza Rajsk
• Stacyjka (2004) – rola właściciela hurtowni i karczmy „Hubertus”
• Erratum, Głośniej od bomb, Magiczne drzewo, Papierowe gody, Voodoo tata
• Baryton (1984) – debiut filmowy
• Sam pośród swoich (1985)
• Frankenstein (1993)
• Gunblast Vodka (2000)
• Przepis na życie (2013)

Wystąpił również w teledysku zespołu Afro Kolektyw – Gramy Dalej.

Prezes Kozłowski i historia z castingiem do Kiepskich

Gdyby historia potoczyła się inaczej, Andrzej Gałła mógłby być dziś twarzą zupełnie innej postaci z kultowego serialu. Wygrał casting do roli Ferdynanda Kiepskiego, ale ostatecznie rola trafiła do Andrzeja Grabowskiego. Stało się tak, bowiem życzeniem telewizji było zatrudnienie bardziej znanego aktora.

Mimo to Gałła trafił do serialu i stworzył tam postać, która na swój sposób stała się równie rozpoznawalna. Prezes Andrzej Kozłowski – sąsiad i antagonista Kiepskich – to rola, która towarzyszyła serialowi przez wiele sezonów. Andrzej Gałła jest twórcą roli prezesa Kozłowskiego i kilku ról epizodycznych w tej produkcji. Poza główną postacią wcielał się m.in. w prezentera telewizyjnego, producenta, sponsora czy Jerzego Wciuraka.

Andrzej Gałła wygrał casting na główną rolę w Świecie według Kiepskich – rolę Ferdynanda Kiepskiego. Ostatecznie angaż przypadł Andrzejowi Grabowskiemu, a Gałła stworzył w serialu postać prezesa Kozłowskiego, z którą jest dziś kojarzony przez miliony widzów.

Współprodukcja filmowa i działalność twórcza poza aktorstwem

Andrzej Gałła nie ogranicza się wyłącznie do aktorstwa i reżyserii. Współprodukował filmy Piotra Matwiejczyka: Lubię mówić z tobą (2012), Świrnięty Mikołaj (2018) i Nie taki znowu święty Mikołaj (2018). To pokazuje, że jego zaangażowanie w świat kina wychodzi daleko poza samą grę przed kamerą – potrafi też myśleć o projekcie filmowym całościowo, od strony produkcyjnej.

Nagrody i wyróżnienia

Wieloletnia praca Andrzeja Gałły doczekała się formalnego uznania. Otrzymał Nagrodę Honorową „Złota Ryba” na IX Multimedia Happy End Festiwalu Filmów Optymistycznych w Rzeszowie w 2011 roku. To wyróżnienie przyznawane w ramach festiwalu poświęconego kinu optymistycznemu – i pasuje ono do aktora, który przez lata bawił i wzruszał publiczność.

Jeszcze ważniejsze z perspektywy jego związku z Wrocławiem jest drugie wyróżnienie. W 2019 roku otrzymał Medal „Zasłużony dla Wrocławia – Merito de Wratislavia”. To jedno z najważniejszych miejskich odznaczeń, które Wrocław przyznaje osobom szczególnie zasłużonym dla miasta. Dla aktora, który całe życie zawodowe związał z wrocławskimi scenami, trudno o bardziej symboliczne podsumowanie.

Medal „Zasłużony dla Wrocławia – Merito de Wratislavia” przyznany w 2019 roku to dowód, że Wrocław docenia aktorów, którzy przez dekady budują kulturalną tożsamość miasta.

Role teatralne – przekrój przez klasykę i repertuar muzyczny

Teatralna twórczość Andrzeja Gałły to bogaty katalog postaci z różnych epok i gatunków. Szczególnie często sięgał po Aleksandra Fredrę – grał m.in. Cześnika w Zemście oraz Pana Gdańskiego w Ożenić się nie mogę. Wcielił się też w Gnębona Puczymordę w Szewczynach według Witkacego w reżyserii S. Melskiego w Centrum Sztuki Impart we Wrocławiu w 2005 roku.

W repertuarze muzycznym wielokrotnie wracał do roli Froscha w operetce Zemsta nietoperza Johanna Straussa II – grał ją m.in. w Teatrze Muzycznym w Lublinie (2008) i w Teatrze Wielkim w Łodzi (2018). Zagrał również Lejzera Wolfa w Skrzypku na dachu – musicalu, który wymaga zarówno talentu aktorskiego, jak i muzycznego wyczucia.

W Teatrze Muzycznym Capitol wcielał się m.in. w Berlioza w spektaklu Nine oraz w postać Shranke w West Side Story w reżyserii Wojciecha Kościelniaka (2004). Grał też Stuarta w spektaklu W 80 dni dookoła świata (2004) i Czanga w Krainie uśmiechu.

Andrzej Gałła dziś – Teatr Polski i aktywna kariera

Od 2019 roku Andrzej Gałła jest aktorem Teatru Polskiego we Wrocławiu. To instytucja z ponad stuletnią tradycją, jedna z najważniejszych scen dramatycznych w Polsce. Przeprowadzka z Capitolu do Teatru Polskiego to nie koniec – to kolejny etap kariery aktora, który wciąż szuka nowych wyzwań.

W 2021 roku pojawił się w spektaklu Zmierzch – świtem… na motywach twórczości Izaaka Babla, gdzie wcielił się m.in. w Ruwima Tartakowskiego. To pokazuje, że Gałła nie zamierza zwalniać tempa. Ponad cztery dekady na scenie, kilkadziesiąt ról filmowych, kilkanaście realizacji reżyserskich i dwa ważne wyróżnienia – ta kariera wciąż trwa.

Andrzej Gałła pozostaje aktorem zakorzeniony we Wrocławiu – mieście, które ukształtowało go artystycznie i któremu oddał całą swoją pracę twórczą.