Sławomir Sulej – kim jest i gdzie grał?

Sławomir Sulej to jeden z tych polskich aktorów, których twarz rozpoznaje się natychmiast, choć nazwisko nie zawsze przychodzi do głowy od razu. Urodzony 6 września 1949 roku we Wrocławiu, przez dekady budował pozycję jednego z najbardziej charakterystycznych aktorów drugiego i trzeciego planu w polskim kinie i teatrze. Na jego koncie widnieje ponad sto ról – teatralnych, filmowych i telewizyjnych. Szeroka publiczność kojarzy go głównie z gangsterską komedią Kiler oraz serialem Świat według Kiepskich, ale historia tej kariery jest znacznie bogatsza i rozciąga się na kilkadziesiąt lat nieprzerwanej pracy scenicznej.

Wrocław, PWST i początki drogi aktorskiej

Sławomir Sulej urodził się 6 września 1949 roku we Wrocławiu i to właśnie z tym miastem związane są jego pierwsze kroki w świecie teatru. W roku 1977 ukończył studia na Wydziale Lalkarskim wrocławskiej filii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej. Warto podkreślić, że była to wówczas filia krakowskiej uczelni – Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie (obecnie Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie) z 1977 roku.

Wydział Lalkarski to kierunek, który daje aktorowi wyjątkowo szerokie zaplecze warsztatowe – praca z lalką wymaga precyzji, skupienia i umiejętności nadawania charakteru nawet przedmiotom. Te cechy wyraźnie przełożyły się na późniejszy styl gry Suleja, który w każdej roli, nawet epizodycznej, potrafi zapaść w pamięć.

Teatralna wędrówka po Polsce – od Legnicy do Łodzi

Po ukończeniu studiów Sławomir Sulej nie trafił od razu do jednego miejsca na stałe. Przez pierwsze lata kariery przemierzał polskie sceny teatralne, zdobywając doświadczenie w różnych miastach i różnych estetykach. Pracował w teatrach: Dramatycznym w Legnicy (1977–1978), im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze (1978–1979), im. Juliana Tuwima w Łodzi (1979–1982), im. Adama Mickiewicza w Częstochowie (1982–1984), im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1984–1987) i Studyjnym ’83 im. Juliana Tuwima w Łodzi (1990–1997).

To imponująca lista – każda z tych scen to inne środowisko artystyczne, inni reżyserzy, inny repertuar. Taka szkoła życia teatralnego trudna do przecenienia. Sulej nie osiadał na laurach w jednym miejscu, tylko systematycznie poszerzał swój horyzont aktorski.

Ponad 10 różnych teatrów w ciągu kilkudziesięciu lat kariery – od Dolnego Śląska, przez Śląsk i Wielkopolskę, aż po wielokrotnie powracającą Łódź.

Teatr Nowy w Łodzi – artystyczny dom na dekady

Choć Sławomir Sulej pracował w wielu miejscach, to Teatr Nowy w Łodzi stał się jego główną sceną i artystycznym domem. W Teatrze Nowym pracował w latach 1987–1990, 1997–2001 oraz od 2003 roku. Trzy odrębne okresy współpracy z tą samą sceną mówią same za siebie – to nie przypadkowe zatrudnienie, lecz świadomy powrót do miejsca, z którym aktor czuje szczególną więź.

Do jego najważniejszych ról teatralnych należą Hrabia Henryk w „Nie-boskiej komedii”, Porfiry w „Zbrodni i karze” i Biały Klown w „Przedstawieniu pożegnalnym”. To role z zupełnie różnych rejestrów – od dramatycznej, romantycznej tragedii Krasińskiego, przez psychologiczny kryminał Dostojewskiego, aż po teatr formy i metafory. Taki zakres świadczy o wszechstronności, której nie można sprowadzić wyłącznie do etykietki „aktor charakterystyczny”.

Na deskach Teatru Nowego Sulej zagrał dziesiątki postaci. Wśród spektakli, w których wystąpił, znalazły się m.in. „Brygada szlifierza Karhana”, „Mistrz i Małgorzata”, „Mord”, „Kto nie ma, nie płaci”, „Święta Joanna szlachtuzów”, „Wieczór Trzech Króli” czy „Zajmijmy się seksem”. Repertuar obejmuje zarówno klasykę, jak i współczesne produkcje – dowód na to, że Sulej nie zamknął się w jednej stylistyce.

Sławomir Sulej – filmy, seriale i programy

Kiler i przełom lat 90.

Największą popularność zyskał sobie rolą gangstera Kudłatego w komedii Juliusza Machulskiego Kiler z 1997 roku. To właśnie ta rola sprawiła, że twarz Suleja zaczęła być rozpoznawalna przez szeroką publiczność – nie tylko przez widzów teatralnych. Kudłaty to postać z krwi i kości: prymitywna, groźna, ale jednocześnie komicznie nieporadna. Sulej zagrał ją z taką precyzją, że sceny z jego udziałem do dziś są cytowane przez fanów.

Trzy lata wcześniej pojawił się w „Psy 2. Ostatnia krew” (1994) – kultowym sequelu Władysława Pasikowskiego. Wcielił się tam w postać Tadeusza Wencla, a jego scena na początku filmu zapadła widzom w pamięć na lata. Rok 1995 przyniósł z kolei epizod w „Nic śmiesznego” Marka Koterskiego.

Seriale i dalsza filmografia

Zagrał między innymi w serialach: M jak miłość, Świat według Kiepskich, Czego się boją faceci – czyli seks w mniejszym mieście, Pierwsza miłość i Dwie strony medalu. W Świecie według Kiepskich pojawiał się wielokrotnie w różnych rolach – m.in. jako Alfred, jako Dowódca brygady antyterrorystycznej czy jako sąsiad Rajmund Kotek.

Wśród filmowych produkcji warto wymienić:

• „Sara” (reż. Maciej Ślesicki) – jeden z głośniejszych polskich thrillerów lat 90.
• „Kiler” (reż. Juliusz Machulski, 1997) – kultowa komedia gangsterska
• „Psy 2. Ostatnia krew” (reż. Władysław Pasikowski, 1994)
• „Poranek kojota” (reż. Olaf Lubaszenko) – gdzie zagrał ochroniarza o pseudonimie Małpa
• „Zamiana” (reż. Konrad Aksinowicz)
• „Pieniądze to nie wszystko”
• „Plebania”

W serialu „Sprawa na dziś” (2003–2005) wcielał się w postać naczelnika policji, a w serialu „Czego się boją faceci, czyli seks w mniejszym mieście” grał Gnata – chłopaka Oli. Filmografia Suleja liczy łącznie kilkadziesiąt pozycji – w filmach grywa głównie role charakterystyczne.

Charakterystyczny aktor – co to właściwie znaczy?

Określenie „aktor charakterystyczny” bywa mylnie rozumiane jako coś mniejszego od „pierwszoplanowego”. W rzeczywistości to osobna, wymagająca specjalizacja. Aktor charakterystyczny musi w krótkim czasie zbudować wyrazistą, zapamiętaną postać – bez długich scen, bez czasu na rozwinięcie wątku. Sulej robi to mistrzowsko.

Jest aktorem z dużym dorobkiem drugo- i trzecioplanowym. Sam zresztą komentuje to z autoironią i dystansem – o sobie mówi: „Chciałbym kiedyś zagrać kogoś miłego, rodzinnego i ciepłego, bo taki naprawdę jestem”. Ta wypowiedź pokazuje, że Sulej doskonale zdaje sobie sprawę z kontrastu między swoimi ekranowymi kreacjami a prywatną osobowością. Gangsterzy, ochroniarze, podejrzane typy – to jego filmowe terytorium, podczas gdy w życiu codziennym uchodzi za człowieka spokojnego i życzliwego.

Jeden z użytkowników Filmwebu napisał wprost: „Mieszkam blok dalej od S. Suleja – bardzo miły facet, a jego role, choć drugoplanowe, to majstersztyk.”

Nagrody i odznaczenia

Wieloletnia praca Sławomira Suleja została doceniona przez instytucje państwowe i samorządowe. W 2018 roku otrzymał Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, nagrodę Prezydenta Miasta Łodzi oraz Medal Pro Publico Bono im. Sabiny Nowickiej. Trzy wyróżnienia w jednym roku to znaczący sygnał – środowisko artystyczne i władze Łodzi jednoznacznie doceniły jego wkład w kulturę.

Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” to odznaczenie przyznawane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego osobom szczególnie zasłużonym dla polskiej kultury. Dla aktora, który przez dekady budował swoją pozycję w teatrze i kinie bez gwiazdorskich gestów, to wyróżnienie ma szczególną wagę.

Łódź jako centrum kariery

Choć Sławomir Sulej urodził się we Wrocławiu i tam stawiał pierwsze kroki artystyczne, to Łódź stała się miastem jego życia zawodowego. Najdłużej związany był ze sceną łódzką – szczególnie z Teatrem Studyjnym przy PWSFTiT im. Schillera (wcześniej Teatr Ziemi Łódzkiej i Teatr im. Juliana Tuwima) i Teatrem Nowym. Łódź to miasto z silną tradycją teatralną i filmową – i Sulej wpisał się w tę tradycję na trwałe.

Nagroda Prezydenta Miasta Łodzi, którą otrzymał w 2018 roku, potwierdza, że jest postacią rozpoznawaną i cenioną nie tylko w środowisku artystycznym, ale też przez lokalne władze i społeczność.

Sylwetka i warsztat – co wyróżnia Suleja na tle innych

Sławomir Sulej to aktor, który nigdy nie szukał rozgłosu dla samego rozgłosu. Przez lata konsekwentnie realizował swoje powołanie – grał na scenie, pojawiał się na planach filmowych i telewizyjnych, nie rezygnując przy tym z teatru na rzecz bardziej lukratywnych, ale mniej artystycznie satysfakcjonujących projektów. Ma na swoim koncie ponad sto ról teatralnych i filmowych.

Jego warsztat kształtował się przez lata pracy w bardzo różnych warunkach – od kameralnych scen studyjnych po duże produkcje kinowe. Włada językiem polskim jako ojczystym, a także angielskim, greckim i rosyjskim, posługuje się też dialektem żydowskim. Ta lingwistyczna wszechstronność otwierała przed nim role, które dla innych aktorów byłyby niedostępne.

Filmografia Suleja obejmuje dziesiątki tytułów z różnych dekad i gatunków – od dramatów przez komedie gangsterskie po seriale obyczajowe. To rzadkość, by aktor drugiego planu utrzymywał tak długą i zróżnicowaną aktywność zawodową bez przerw i bez zejścia w zapomnienie.

Sławomir Sulej to dowód, że polska kultura potrzebuje nie tylko gwiazd pierwszego planu, ale też solidnych, wszechstronnych aktorów, którzy przez dekady budują fundament każdej produkcji – teatralnej czy filmowej. Wrocław dał mu start, Łódź stała się jego sceną, a ponad sto ról mówi samo za siebie.