Shakespeare w Podziemiu zachwyca. Recenzja „Ryszarda III” w Teatrze Polskim
Zanim rozpocznie się walka o tron, widz może odnaleźć własne odbicie w lustrze przypominającym nagrobek. To zapowiedź świata, w którym władza i śmierć pozostają ze sobą nierozerwalnie związane. Zespół Teatru Polskiego w Podziemiu oraz reżyser Paweł Świątek proponują „Ryszarda III”, który wciąga opowieścią o bezwzględnej polityce, a przy tym daje wiele teatralnej przyjemności.
Przedstawienie w Piekarni nie zamyka szekspirowskich bohaterów w kostiumie dawnej Anglii. Ich zachowania i sceniczny wygląd zostały uwspółcześnione, dzięki czemu intrygę można odczytywać również jako alegorię mechanizmów znanych poza historycznym dworem. Kłamstwo, manipulacja i zabójstwo stają się tu narzędziami utrzymania wpływów, a względy moralne nie ograniczają tych, którzy po nie sięgają.
Pozycję osób stojących najwyżej w hierarchii podkreślają reżyserskie krzesła. To z nich możni podejmują decyzje i sterują pozostałymi. Obok obrazów walki o władzę pojawiają się też sceny o bardziej przyziemnym charakterze: dworski posiłek podawany w pudełkach nabiera wyrazistości dzięki Michałowi Mrozkowi. Jego Buckingham ma w sobie coś z chuligana, a sposób posługiwania się pałeczkami dodatkowo wzmacnia ten rys.
Ryszard i jego przeciwniczki
Michał Opaliński prowadzi tytułową postać z dużą pewnością. Szczególnie dobrze wypadają sceny, w których książę konfrontuje się z Lady Anną oraz królową Elżbietą. Pierwsza sprawia wrażenie naiwnej, chwilami wręcz niezręcznej; druga początkowo stawia opór, lecz stopniowo ulega sile jego zatrutych słów. Janka Woźnicka i Agnieszka Kwietniewska dotrzymują partnerowi kroku, budując równie przekonujące kreacje.
Inny rodzaj obecności proponuje Anastazja Kowalska jako Małgorzata. Zgorzkniała, zniesmaczona była królowa chwieje się, plącze wypowiedzi i szuka ukojenia w alkoholu. Jej niewyraźne, urywane przekleństwa pokazują rozpad bohaterki. Z kolei Bartosz Śledź przyciąga uwagę oszczędniej: ubrany w biel pozostaje dyskretną, ale niepokojącą figurą.
W obsadzie znaleźli się także Dariusz Maj, Igor Kujawski, Katarzyna Wuczko i Eryk Walkowiak. Zespół tworzy postaci wiarygodne mimo umownej, współczesnej konwencji. Duża w tym zasługa sposobu mówienia: aktorzy wyraźnie prowadzą dialogi i monologi, nie uciekając w przesadny patos.
Scena urządzona jak nekropolia
Przestrzeń zaprojektowana przez Marcina Chlandę jest jednym z największych atutów inscenizacji. Ciemne mogiły porządkują cmentarz, na którym rozgrywają się kolejne zdrady i zbrodnie. Groby przywodzą na myśl pogrzebane dobro, podczas gdy zło pozostaje w ruchu. Mocno działa również prosty gest: imiona kolejnych ofiar trafiają na lustra zapisane szminką.
Równomiernie rozstawione groby pozwalają aktorom działać równocześnie w kilku punktach sceny. Widz wybiera, za którą sytuacją podążyć wzrokiem, dzięki czemu statyczny układ nabiera życia. Historia angażuje, choć nie zawsze porywa z jednakową siłą.
Scenografię uzupełniają kostiumy Grzegorza Więckowskiego: eleganckie, miejscami żartobliwe, lecz pozbawione nadmiaru. Nie są wyłącznie ubraniami postaci, współtworzą wizualny porządek przedstawienia. Nastrój budują też światła przygotowane przez Chlandę oraz muzyka Olgi Mysłowskiej, dopasowana do scenicznych wydarzeń.
W Piekarni ważne miejsce zajmuje język Szekspira w przekładzie Stanisława Barańczaka. Brzmi donośnie i jest podawany z wyczuciem, choć nie wszystkim odpowiada duża ilość tekstu. To uwaga, która może mieć znaczenie dla widzów oczekujących szybszego tempa; miłośnikom dobrze wypowiedzianego słowa inscenizacja ma jednak wiele do zaoferowania.
„Ryszard III” jest prezentowany w Teatrze Polskim w Podziemiu. Najbliższe przedstawienia zaplanowano na 21–24 stycznia 2027 roku.
Źródło: wroclaw.pl
