Michał Zembala – kim jest i jakie ma osiągnięcia?

Michał Zembala to jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich kardiochirurgów młodszego pokolenia — choć to określenie „młodsze pokolenie” szybko traci aktualność, gdy patrzy się na jego dorobek. Urodzony 8 lutego 1976 roku we Wrocławiu, profesor nauk medycznych i nauk o zdrowiu, który jako pierwszy w Polsce wszczepił pacjentowi całkowicie sztuczne serce. Nosi nazwisko będące w polskiej kardiochirurgii marką samą w sobie — jego ojcem jest legendarny prof. Marian Zembala. Michał zdecydował się jednak budować własną pozycję, nie cieniem ojca.

Wrocław, Zabrze i droga do medycyny

Michał Oskar Zembala urodził się 8 lutego 1976 roku we Wrocławiu. Małżeństwo Zembalów doczekało się czwórki dzieci — w 1976 roku na świat przyszedł pierworodny syn Michał, rok później Joanna, a w 1985 roku rodzina powiększyła się o bliźniaki Małgorzatę i Pawła. Pierworodny syn poszedł w ślady ojca i również został kardiochirurgiem.

Jest synem kardiochirurga prof. Mariana Zembali, który wraz z prof. Zbigniewem Religą przeprowadził w 1985 r. w Zabrzu pierwszy w Polsce przeszczep serca. Dorastanie w takim środowisku musiało zostawić ślad — choć Michał Zembala wybierał medycynę świadomie, a nie z przymusu tradycji rodzinnej.

Relacja z ojcem była dla niego trudna, ale rozmowy z nim zawsze kończyły się przyjacielską zgodą. Jak zaznacza prof. Zembala, tata był wielkim człowiekiem, który całe swoje życie poświęcił służbie choremu. Wspominając pracę w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu, którym kierował jego ojciec, przyznaje, że łączyła ich „relacja wizjonera i takiego śląskiego robotnika”.

Wykształcenie — od Zabrza po Harvard

Michał Zembala jest absolwentem Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach. Studia ukończył na wydziale zlokalizowanym w Zabrzu — mieście, które stało się potem centrum jego zawodowej działalności na wiele lat.

Odbył staże naukowe i badawcze w Montefiore Medical Center, Albert Einstein College of Medicine, Yeshiva University w Nowym Jorku i Laboratorium Medycznym Regeneracyjnym Uniwersytetu Harvarda. Ukończył również studium Surgical Leadership Program Harvard Medical School w Bostonie. To połączenie klinicznego szkolenia z zarządzaniem w medycynie — program Harvard Medical School kształci nie tylko wybitnych chirurgów, ale i liderów zdolnych budować systemy opieki zdrowotnej.

W roku 2019 przyznano mu tytuł Fellow of the European Society of Cardiology (FESC). Certyfikat FETCS (Fellow of the European Association for Cardio-Thoracic Surgery) dopełnia obraz lekarza aktywnego na arenie europejskiej, nie tylko krajowej.

Śląskie Centrum Chorób Serca — gdzie wszystko się zaczęło

Od 2018 do 2022 roku kierował Oddziałem Kardiochirurgii, Transplantacji Serca i Płuc oraz Mechanicznego Wspomagania Krążenia w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu. To właśnie tam, w instytucji zbudowanej przez jego ojca, Michał Zembala zrealizował swoje najważniejsze kliniczne osiągnięcia.

Od 2018 do 2022 był ordynatorem Oddziału Kardiochirurgii, Transplantacji Serca i Płuc oraz Mechanicznego Wspomagania Krążenia w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu. Dzięki wprowadzonej przez niego strategii, osiągnięto rekordową w Polsce i wiodącą w Europie liczbę przeszczepień serca.

Rekordowa w Polsce i wiodąca w Europie liczba przeszczepień serca — taki wynik osiągnięto w Zabrzu pod kierownictwem Michała Zembali.

Michał Zembala może mieć — i często miał — różne zdanie z ojcem, prof. Marianem Zembalą, dyrektorem Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu. Zgadzają się jednak w kwestii fundamentalnej: pacjent jest najważniejszy. Michał Zembala, nauczony rodzinnym doświadczeniem, wie, że tą wielką odpowiedzialnością za pacjenta równie odpowiedzialnie trzeba się dzielić z zespołem.

Pierwsza w Polsce implantacja sztucznego serca

To osiągnięcie, które trafiło na pierwsze strony gazet i zmieniło mapę polskiej transplantologii. 4 lipca 2018 r. zespół Śląskiego Centrum Chorób Serca wykonał pierwszą w Polsce implantację całkowicie sztucznego serca u pacjenta cierpiącego z powodu krańcowej niewydolności krążenia, u którego inne formy terapii zawiodły lub były niewskazane.

Operację wykonał zespół w składzie: dr hab. Michał Zembala, dr Remigiusz Antończyk, dr Małgorzata Jasińska, Marek Grochla i Jacek Waszak.

Implantacja sztucznego serca jest formą leczenia pomostowego dla osób oczekujących na transplantację, u których pogłębiająca się niewydolność krążenia zagraża życiu i jest nową szansą dla wielu chorych w Polsce. Wszczepione urządzenie to SynCardia TAH — system, który przejmuje funkcję obu komór serca i podtrzymuje życie pacjenta do czasu znalezienia dawcy.

4 lipca 2018 r. — data pierwszej w Polsce implantacji całkowicie sztucznego serca, przeprowadzonej przez zespół pod kierownictwem Michała Zembali.

Michał Zembala wykonał również pierwsze w Polsce udane retransplantacje serca, wprowadzając tę formę terapii do standardu postępowania w przypadku schyłkowej niewydolności przeszczepionego organu. Retransplantacja — czyli ponowny przeszczep serca u pacjenta, którego pierwsze przeszczepione serce przestało wydolnie pracować — to jeden z najtrudniejszych zabiegów w całej kardiochirurgii.

Specjalizacje i metody leczenia

Michał Zembala specjalizuje się w leczeniu chorych z ciężką niewydolnością serca, wykonując zabiegi transplantacji serca, wszczepienia sztucznych komór serca (LVAD, RVAD) oraz sztucznego serca (TAH). To trzy różne poziomy mechanicznego wspomagania krążenia — od urządzeń wspierających jedną komorę, przez dwukomorowe, aż po całkowite zastąpienie narządu.

Jest także znany z innowacyjnej metody hybrydowej ablacji migotania przedsionków, która pomaga pacjentom cierpiącym z powodu migotania przedsionków. Ablacja hybrydowa łączy techniki chirurgiczne z kardiologicznymi — to podejście, które daje skuteczniejsze wyniki niż każda z metod stosowana osobno.

Warto też zwrócić uwagę na jego wkład w organizację systemu opieki zdrowotnej. W roku 2010 zainicjował wprowadzenie do krajowego systemu opieki zdrowotnej zawodu Asystenta Lekarza, wzorowanego na dobrze funkcjonującej pozycji Physician Assistant w USA. Rozpoczęty w Śląskim Centrum Chorób Serca pilotaż spotkał się z uznaniem współpracowników, udowadniając swoją przydatność medyczną i efektywność kosztową. Od 2022 jest ekspertem CMKP i przedstawicielem konsultanta krajowego w radzie tworzącej program specjalizacji Chirurgicznego Asystenta Lekarza.

Nagrody i wyróżnienia

Lista nagród Michała Zembali jest długa i obejmuje zarówno wyróżnienia środowiskowe, jak i branżowe. Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień, w tym Nagrody im. Prof. Religi (2009), Złotego Lauru Umiejętności i Kompetencji w kategorii „Talent i Charakter”, „Złotego Skalpela” oraz „Lekarza Rynku Zdrowia 2018″ — nagrody zespołowej przyznanej przez Rynek Zdrowia za implantację całkowicie sztucznego serca.

• Nagroda im. Prof. Religi (2009) — przyznawana za wybitne osiągnięcia w kardiochirurgii
• Złoty Skalpel 2018 — pierwsze miejsce za pierwszą w Polsce implantację sztucznego serca
• Złoty Laur Umiejętności i Kompetencji w kategorii „Talent i Charakter”
• Lekarz Rynku Zdrowia 2018 — nagroda zespołowa
• 6. miejsce w Konkursie Talenty Medycyny (2012)
• Tytuł FESC — Fellow of the European Society of Cardiology (2019)

Złoty Skalpel to prestiżowy plebiscyt organizowany przez redakcję „Pulsu Medycyny” od ponad 10 lat. Wśród laureatów poprzednich edycji byli tak znani specjaliści, jak prof. Henryk Skarżyński, prof. Jerzy Sadowski czy prof. Artur Kwiatkowski. Konkurs promuje innowatorów, dzięki którym wzrasta jakość opieki medycznej w Polsce.

W roku 2019 Michał Zembala uzyskał 20. pozycję w rankingu 100 najbardziej wpływowych w polskiej medycynie, utrzymując się na liście przez ostatnie 3 lata — w 2021 roku zajął pozycję 34.

Działalność naukowa i dydaktyczna

Prof. Zembala jest autorem i współautorem licznych publikacji, w tym wytycznych postępowania w stabilnej chorobie wieńcowej opublikowanych w roku 2018 (ESC/EACTS). Współtworzenie europejskich wytycznych klinicznych to poziom aktywności naukowej, który wykracza daleko poza ramy jednego ośrodka czy jednego kraju.

W latach 2021–2023 był związany z Wyższą Szkołą Techniczną w Katowicach (obecnie Akademia Śląska). Od stycznia 2023 jest wykładowcą Collegium Medicum Akademii WSB, specjalizując się w kardiochirurgii, chirurgii naczyniowej i transplantologii klinicznej.

W latach 2024–2025 był prorektorem ds. klinicznych i rozwoju badań klinicznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Objęcie funkcji prorektora to wyraźny sygnał, że Michał Zembala traktuje dydaktykę i budowanie systemu kształcenia medycznego jako równorzędny element swojej pracy, obok sali operacyjnej.

Obecna działalność — Wojskowy Instytut Medyczny i YouTube

Od września 2025 roku Michał Zembala pełni funkcję kierownika Kliniki Kardiochirurgii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie. To kolejny etap kariery, tym razem w stolicy, w instytucji o szczególnym znaczeniu dla polskiego systemu ochrony zdrowia.

Równolegle z pracą kliniczną, 1 lipca 2025 roku założył kanał na platformie YouTube — „Prof. Zembala – o sercu inaczej”, gdzie publikuje filmy o tematyce kardiochirurgicznej. Opowiada w nich o kardiochirurgicznych zabiegach (np. TAVI) oraz przedstawia rozmowy z pacjentami po operacji. To nieoczywisty krok dla profesora medycyny — ale spójny z mottem, które towarzyszy jego karierze.

Non Sibi – Sed Omnibus — „Nie sobie, lecz wszystkim”. To motto Michała Zembali, oddające przesłanie dzielenia się wiedzą i umiejętnościami.

Kanał na YouTube to właśnie realizacja tej idei — wiedza kardiochirurgiczna, wyjaśniana w sposób dostępny, trafia do pacjentów i ich rodzin, którzy przed operacją często nie mają pojęcia, czego się spodziewać.

Michał Zembala a dziedzictwo rodzinne

Pracować w cieniu legendy i jednocześnie budować własne, niezależne osiągnięcia — to niełatwe zadanie. Michał Zembala znalazł na to własny sposób. Wówczas dla prof. Michała Zembali „dobro instytucji było na pierwszym miejscu, nawet ciutkę wyżej niż rodzina”. Pracował nieustannie, dając z siebie 200 procent.

Z czasem jednak, jak sam przyznaje, nauczył się inaczej rozkładać priorytety. Michał Zembala, nauczony rodzinnym doświadczeniem, wie, że tą wielką odpowiedzialnością za pacjenta równie odpowiedzialnie trzeba się dzielić z zespołem. Pacjent absolutnie najważniejszy jest w szpitalu. W życiu: rodzina.

Prof. Marian Zembala zmarł w marcu 2022 roku. Jego syn kontynuuje pracę — nie jako kopia ojca, ale jako samodzielny naukowiec, klinicysta i lider, który swój własny rozdział w historii polskiej kardiochirurgii już dawno otworzył.