Jacek Bromski – filmy, osiągnięcia, biografia

Jacek Bromski to jeden z tych twórców, których filmy Polacy oglądają od dekad – i wciąż do nich wracają. Urodzony 19 grudnia 1946 roku we Wrocławiu, reżyser, scenarzysta i producent, który odpowiada za takie tytuły jak „Sztuka kochania”, „Zabij mnie glino” czy kultową serię „U Pana Boga”. Do tego przez blisko trzy dekady stał na czele Stowarzyszenia Filmowców Polskich, kształtując warunki pracy całego środowiska. Ponad 20 filmów i seriali w dorobku, dziesiątki nagród krajowych i zagranicznych – to bilans kariery, która zaczęła się jeszcze zanim Bromski stanął za kamerą.

Jacek Bromski – biografia i początki

Jacek Bromski urodził się 19 grudnia 1946 roku we Wrocławiu. Droga do reżyserii była długa i nieoczywista – zanim trafił na plan filmowy, zdążył posmakować kilku zupełnie różnych światów. W latach 1965–1970 studiował malarstwo w ASP w Warszawie, w latach 1972–1974 polonistykę na UW, zaś od 1974 do 1978 roku reżyserię w PWSFTviT w Łodzi. Taki zestaw kierunków – plastyka, literatura, film – nie jest przypadkowy. Widać go w sposobie, w jaki Bromski buduje obrazy: z dbałością o szczegół, z wyczuciem języka i rytmu narracji.

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych pracował jako prezenter muzyczny w Polskim Radio, prowadził koncerty festiwali piosenkarskich w Opolu i Sopocie. To doświadczenie w pracy z publicznością na żywo, z muzyką i widowiskiem, z pewnością nie pozostało bez wpływu na późniejsze podejście do kina rozrywkowego.

Debiut i pierwsze filmy

W 1980 roku Bromski zadebiutował filmem muzycznym „Alicja” na motywach powieści Lewisa Carrolla, który współtworzył wspólnie z Jerzym Gruzą. Był to debiut niecodzienny – adaptacja klasyki literatury dziecięcej w formule musicalu. Prawdziwy przełom nastąpił jednak kilka lat później.

W 1984 roku nakręcił pełnometrażowy film telewizyjny „Ceremonia Pogrzebowa”, za który otrzymał nagrodę za debiut na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku w 1985 roku. To wyróżnienie otworzyło mu drzwi do kolejnych, bardziej ambitnych projektów. Dwa kolejne filmy – kryminał „Zabij mnie, glino” (1987) i komedia „Sztuka kochania” (1989) – odniosły w kinach olbrzymi sukces frekwencyjny. Oba tytuły weszły do kanonu polskiego kina popularnego i do dziś są chętnie przywoływane jako przykłady sprawnie zrealizowanej rozrywki z tamtej epoki.

Jacek Bromski – filmy, seriale i programy

W dorobku reżyserskim Bromski ma ponad 20 filmów i seriali telewizyjnych. Poniżej najważniejsze tytuły z jego filmografii:

• Alicja (1980) – debiut reżyserski, musical na motywach Lewisa Carrolla
• Ceremonia pogrzebowa (1984) – nagroda za debiut na FPFF w Gdańsku
• Zabij mnie, glino (1987) – kryminał, wielki sukces frekwencyjny
• Sztuka kochania (1989) – komedia romantyczna, kultowy tytuł
• Kuchnia polska (1992) – serial telewizyjny
• Dzieci i ryby (1996) – komedia obyczajowa
• U Pana Boga za piecem (1998) – 7 nagród na FPFF w Gdyni
• To ja, złodziej (2000) – Grand Prix w Mar del Plata
• Kariera Nikosia Dyzmy (2002) – satyra polityczna
• U Pana Boga w ogródku (2007) – Nagroda Specjalna Jury na FPFF w Gdyni
• U Pana Boga za miedzą (2009) – nagroda na festiwalu Golden Rooster w Chinach
• Uwikłanie (2011) – adaptacja powieści Zygmunta Miłoszewskiego
• Bilet na księżyc (2013) – nagroda za scenariusz na FPFF w Gdyni
• Anatomia zła (2015)
• Solid Gold (2019) – thriller polityczny
• Bez skrupułów (2020) – serial fabularny
• U Pana Boga w Królowym Moście (2023) – czwarty film z podlaskiego cyklu

Serial „Kuchnia Polska” wygrał plebiscyt telewidzów na najpopularniejszy film roku 1993, a kolejne dwa filmy Bromskiego – „Dzieci i ryby” i „U Pana Boga za piecem” – to niezwykle lubiane przez widzów komedie osadzone w nowej polskiej rzeczywistości.

Cykl „U Pana Boga” – fenomen polskiej komedii

Żaden inny projekt nie jest tak mocno kojarzony z Jackiem Bromskim jak seria filmów rozgrywających się na polskim Podlasiu. „U Pana Boga za piecem”, ciepły obraz polskiej prowincji na pograniczu polsko-białoruskim, otrzymał rekordową liczbę nagród – aż 7 – na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. To był wyraźny sygnał, że widzowie i krytycy docenili ten specyficzny klimat – spokojny, sielski, ale z nutą absurdu i humoru, który nie starzeje się tak szybko jak inne gatunki.

„U Pana Boga za piecem” zdobył 7 nagród na FPFF w Gdyni, w tym za reżyserię i scenariusz – rekord jak na jedną produkcję w ramach jednego festiwalu.

Do optyki komediowej Bromski często powraca – cykl z Panem Bogiem w tytule obejmuje: „U Pana Boga za piecem” (1998; nagroda w Chicago i Gdyni), „U Pana Boga w ogródku” (2007; nagroda w Houston i Gdyni), „U Pana Boga za miedzą” (2009; nagroda w Nanchang), a także „Karierę Nikosia Dyzmy” (2002), uwspółcześnioną adaptację powieści Tadeusza Dołęgi-Mostowicza. Seria okazała się na tyle żywotna, że na premierę czeka czwarty film z popularnego komediowego cyklu – „U Pana Boga w Królowym Moście”, w którym swoją ostatnią rolę zagrał Emilian Kamiński.

Studio Filmowe „Zebra” – współpraca z Machulskim

W 1988 roku – razem z Juliuszem Machulskim i Jackiem Moczydłowskim – Bromski założył Zespół Filmowy „Zebra” (obecnie Studio Filmowe „Zebra”), w którym pełnił funkcję kierownika literackiego. To jedna z najważniejszych decyzji w jego karierze – nie tylko artystyczna, ale i organizacyjna. Studio stało się prawdziwą fabryką polskich hitów.

To tu powstały takie produkcje jak „Kroll” (1991) i „Psy” (1992) Władysława Pasikowskiego czy „Kiler” (1997) i „Kiler-ów 2-óch” (1999) w reżyserii Juliusza Machulskiego. W 2019 roku studio zostało włączone do Wytwórni Filmów Fabularnych i Dokumentalnych w Warszawie. Przez ponad trzy dekady „Zebra” była jedną z najważniejszych marek polskiej kinematografii.

Prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich

Bromski to nie tylko reżyser – to też jeden z najważniejszych działaczy polskiego środowiska filmowego. Od 1996 roku nieprzerwanie pełnił funkcję prezesa SFP, przekształcając Stowarzyszenie w potężną, integrującą środowisko organizację zawodową filmowców. Za jego kadencji SFP zajęło jedną z czołowych pozycji wśród pokrewnych organizacji w Europie.

Jest znany w Polsce i Europie jako znawca branży audiowizualnej, prawa autorskiego i filmowego, utrzymuje kontakty z najważniejszymi organizacjami filmowców w Europie. Jest też członkiem Europejskiej Akademii Filmowej. Od 2007 roku pełni funkcję prezesa organizacji World Cinema Alliance. Funkcję prezesa SFP sprawował przez blisko trzy dekady – Bromski zrezygnował z funkcji prezesa Stowarzyszenia Filmowców Polskich w lutym 2024 roku.

Nagrody i odznaczenia

Lista nagród Jacka Bromskiego jest długa i obejmuje zarówno festiwale krajowe, jak i zagraniczne. Przebojowy „Zabij mnie glino” w 1988 roku wyróżniono Nagrodą Przewodniczącego Urzędu Kinematografii. Komedia obyczajowa „To ja, złodziej” w 2001 roku dostała Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Mar del Plata oraz nagrodę za scenariusz i wyróżnienie jury ekumenicznego. W 2013 roku na FPFF w Gdyni „Bilet na księżyc” wyróżniono nagrodą za scenariusz.

Bromski zdobył Złote Lwy, 10 innych nagród i 26 nominacji – dane z bazy Filmweb podsumowują skalę jego festiwalowych sukcesów.

Do tego dochodzą odznaczenia państwowe. Bromski uhonorowany został Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2011), Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015) oraz Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005). W marcu 2023 roku Bromski uhonorowany został Gwiazdą w Łódzkiej Alei Gwiazd przy ul. Piotrkowskiej, co podkreśla jego znaczący wkład w polskie kino.

„Solid Gold” i kontrowersje z TVP

Jeden z ostatnich głośnych projektów Bromskiego – thriller „Solid Gold” z 2019 roku – trafił na pierwsze strony nie tylko ze względów artystycznych. Premierę „Solid Gold” poprzedziło niespotykane dotąd w polskim kinie zamieszanie: podejrzenia o polityczne wykorzystanie dzieła, nagłe usunięcie filmu z programu festiwalu w Gdyni oraz konflikt reżysera z TVP. Ostatecznie film trafił do gdyńskiego konkursu, a TVP zrezygnowała z koprodukcji i dystrybucji obrazu. „Solid Gold” z Januszem Gajosem i Andrzejem Sewerynem w rolach głównych zdobył nagrodę publiczności na New York Polish Film Festival w 2021 roku.

Życie prywatne

Jacek Bromski był mężem Anny Zielińskiej. W 1972 roku urodził się ich syn Łukasz, który jako dorosły mężczyzna został grafikiem komputerowym. Następnie Bromski wziął ślub z aktorką Anną Romantowską. Ich małżeństwo zakończyło się rozwodem, oficjalnie od 2011 roku.

W 2012 roku reżyser rozpoczął realizację filmu „Wyprawa na księżyc”, którego akcja toczy się w 1969 roku – realiów minionej epoki poszukiwał w Kazimierzu Dolnym, gdzie ma swój dom. Mimo że Bromski związał swoją karierę z Warszawą i Łodzią, jego wrocławskie korzenie pozostają stałym elementem biografii, do którego sam chętnie nawiązuje.

Jacek Bromski dziś

Po zakończeniu wieloletniej prezesury w SFP Bromski nie zwalnia tempa jako twórca. Pracuje nad filmem „U Pana Boga w Królowym Moście”, który będzie kontynuacją popularnego cyklu podlaskiego. W jego dorobku prym wiodą komedie obyczajowe z wątkami sensacyjnymi, które wkradają się nawet w pozornie beztroski i sielankowy krajobraz polskiego Podlasia. To formuła, którą Bromski opanował do perfekcji – i której widzowie wciąż nie mają dość.